Waterwerken zijn cool, dat weet iedereen. Ze zorgen ervoor dat onze voetjes droog blijven en onze huizen veilig. What’s not to love?! Liefhebbers van stormvloedkeringen – die dingen die alleen in stelling worden gebracht als het écht noodweer is – kunnen Nederland helemaal hun hart ophalen. De Deltawerken kent iedereen, maar het aller áller tofste waterwerk staat is een complex met drie ‘reuzeballonnen’ in Ens, Flevoland.  Maak kennis met… Stormvloedkering Ramspol!

Hoera, het is weer herfst! Hét Balgstuw-seizoen is weer begonnen! Dat seizoen begin traditioneel op de eerste dinsdag in september, als de stuw getest wordt. Vanaf de dijk heb je hier goed zicht op. Dat evenement – in 2015 en 2016 ging ‘ie niet dicht – is het ideale moment om het waterwerk te bekijken. Zo vaak gaat de stuw namelijk niet dicht. Naar verwachting zal de situatie gemiddeld één maal per jaar zo dreigend zijn dat de balgstuw in actie moet komen. En als ‘ie dicht gaat, is het vaak niet echt weer voor dagje uit.

De balgstuw bij Ramspol is een opblaasbare dam, gelegen tussen het Ketelmeer en het Zwarte Meer.

Goedkoper én veiliger

De balgstuw bestaat uit drie enorme balgen van rubberdoek die binnen een uur vollopen met water en lucht. Op deze manier kunnen zij binnen korte tijd de Ramsgeul en het Ramsdiep blokkeren. Daarmee beschermt de balgstuw Noordwest Overijssel tegen hoog water bij een Noordwesterstorm. Voor het type balgstuw is gekozen omdat we anders zo’n 115 km aan dijken moesten ophogen. De kering is een stuk goedkoper én veiliger.

Voor de bescherming van West-Overijssel ligt er tussen Kampen en de Noordoostpolder een unieke waterkering, de balgstuw.

Hoe werkt de balgstuw?

De stormvloedkering Ramspol is een balgstuw, uniek in zijn soort. Het is de enige balgstuw ter wereld die als stormvloedkering dienst doet. De totale kering bestaat uit 3 balgen van een zwaar en zeer sterk rubberdoek, dat opgeblazen een barrière van 10 meter hoog en 240 m lang vormt. De kering wordt gesloten als het waterpeil stijgt tot een hoogte van 50 cm boven NAP, gecombineerd met een sterke noordwestenwind en stroming landinwaarts. In een uur tijd wordt er 3.500.000 liter lucht en 3.500.000 liter water in de 3 ‘reuzeballonnen’ gepompt, waardoor de balgstuw de waterweg volledig blokkeert. Als de balgstuw in rust is, liggen de balgen keurig opgevouwen op de waterbodem, zodat de scheepvaart er geen last van heeft en het landschap zo min mogelijk wordt aangetast.

De totale stuw bestaat uit drie balgen van een zeer sterk rubberdoek.

De bouw van de balgstuw was nog een heel gedoe

De voormalige minister van Verkeer en Waterstaat, Annemarie Jorritsma gaf op 15 januari 1998 het officiële startsein voor de bouw van de balgstuw bij Ramspol. Zoals het hoort bij grote experimentele bouw was er nogal wat onenigheid tijdens de bouw. Het project, begonnen in januari 1998, heeft 70 miljoen euro gekost. Hij had in juli 1999 klaar moeten zijn. De vertraging ontstond door onenigheid tussen het waterschap Groot Salland en bouwer Hollandse Beton- en Waterbouw (HBW) over de constructie en beschadigingen bij een eerste test. Over het materiaal zijn de partijen het eens, meldt Trouw in 1998: het rubberdoek van de balgen wordt met nylon-vezel versterkt om de enorme ‘piekspanningen’ op te vangen en niet met aramide-vezel, zoals HBW wilde.

Nu spitst de discussie zich toe op de vraag hoe de ‘overlengte’ van de balgen te bevestigen: met een single fold (grote plooi) of in small waves (kleinere golfjes). Opgeblazen zijn de balgen tien meter breder dan de betonnen drempels en die overlengte moet natuurlijk wel goed vastzitten.NRC Handselsblad

Uiteindelijk werd de stormvloedkering eind 2002 geopend.

Komt er nog ergens een nieuwe balgstuw?

De balgstuw werkt, daar is iedereen het wel over eens. Is deze oplossing op andere plekken toe te passen is. In de Lagune van Venetië bijvoorbeeld. Daar wordt sinds 2003 onder de naam ‘MOSE-project’ gewerkt aan een beweegbare stuw.

Het waterwerk bestaat uit 78 scharnierende stalen caissons, die in rust in een betonnen bak op de zeebodem liggen en bij hoog water in een half uur tijd leeggepompt en omhooggebracht kunnen worden tot ze een hoek van 60° met de bodem maken, waardoor ze de toevoer van water vanuit de zee blokkeren. Elk segment is 20 meter breed, 5 meter dik en afhankelijk van de diepte van de zeebodem tot 30 meter lang, met een wanddikte van 120 mm. Als het gevaar is geweken, kunnen de onderdelen in een kwartier tijd weer worden neergelaten door ze te laten vollopen met water.Wikipedia

Nee, geen opblaasbare stuw dus. De Italiaanse oplossing doet meer denken aan de Thames Barrier of de Maeslantkering. De balgstuw is misschien wel interessant als de onderhoudskosten worden meegewogen. Onderhoud van de keringen is kostbaar. Het coaten van de stalen onderdelen van de Oosterscheldekering kost miljoenen per jaar, schreef het Technisch Weekblad in 2016. Een mooi argument om de balgstuw weer eens uit de kast te halen. “De balgstuw is zó op te schalen voor een grotere kering”, sprak een waterexpert van bouwbedrijf BAM, waar de originele aannemer HBW in op ging. Rubber roest niet, kan grote belastingen aan, hij staat binnen een uur en je hebt veel minder bodembescherming nodig. Ik ben benieuwd of het coolste waterwerk van Nederland binnenkort een grotere broer of zus krijgt.

De balgstuw in cijfers

Inhoud balg: totaal 7 miljoen liter (3,5 miljoen liter water en 3,5 miljoen liter lucht bij sluiting)

Sluitingspeil: + 0.50 NAP en stroming landinwaarts Maximale hoogte: 3,55 m boven NAP (10 meter vanaf bodem)

Dikte rubberdoek: 1,6 centimeter

Sluitingstijd: binnen 60 minuten

Totale lengte: 3 balgen van 80 meter, totale overspanning ruim 360 meter, inclusief een stuk dijk

Deel dit bericht

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.